|
Hành phi
chiên bằng dầu ‘tái chế’ tung ra thị
trường
  
SÀI G̉N (TT)
- Hầu hết cư dân thành phố Sài G̣n đều
phẫn nộ và hoang mang trước tin dầu ăn
bày bán trên thị trường được chế
từ... dầu phế liệu của các nhà máy và hàng
tấn hành được "phi" từ các
chảo dầu cặn này.
 
Cơ sở chế biến
hành phi. (H́nh: Báo Tuổi Trẻ)
Cuộc bố ráp
diễn ra hôm 6 tháng 3 tại Sài G̣n cho thấy, cơ
sở "tái chế dầu thực vật"
rộng 700 mét vuông do ông Lê Văn Ca làm chủ
đặt sát bờ rạch Tra, Hóc Môn không có máy móc nào
hết ngoài những thùng phuy và bao bố đựng
hành phi chất đống đầy ruồi nhặng.
Ông Lê Văn Ca thú nhận đă mua bă dầu, phế
liệu dầu thực vật của các nhà máy sản
xuất dầu ăn, kể cả các vật tư
phế phẩm kỹ nghệ để... làm thành
"dầu thực vật tái chế". Tuy nhiên, ông
lại nói rằng dầu tái chế của ông chỉ
được phân phối cho các cơ sở kỹ nghệ
chứ không bán cho cơ sở chế biến thực
phẩm, với giá trung b́nh khoảng 2 triệu
đồng, tương đương 100 Mỹ kim
mỗi thùng phuy loại 200 lít.
Tại một cơ sở chế biến hành, tỏi
phi do ông Lê Văn Trọng làm chủ, cũng ở xă
Tân Thới Nh́, huyện Hóc Môn, người ta thấy
có tới 4 chảo dầu đang hoạt động
trong tổng số 12 ḷ chế biến với 48
chảo dầu được lắp đặt.
Đại diện chủ cơ sở cho biết đă
dùng củ hành tây xắt nhỏ, trộn bột ḿ
rồi chiên bằng chảo dầu. Hành ngả màu vàng
được vớt ra, đưa vào máy sấy khô
rồi đóng bao, tung ra khắp các chợ ở Sài
G̣n. Tính ra mỗi ngày cơ sở này cho ra ḷ hàng tấn
hành phi và sử dụng trên 600 lít dầu để
chiên.
Đại diện chủ cơ sở cũng xác nhận
chỉ châm thêm khi dầu cạn chứ không thay
dầu mới. V́ vậy, dầu chứa trong các ḷ
đang hoạt động đều có màu đen thui.
Đó là chưa kể việc cơ sở đổ
dầu thừa và tro ra đồng ruộng sau nhà, gây ô
nhiễm môi sinh trầm trọng cho cả vùng.
Hai nguồn “nguyên liệu”
Suốt gần 2 tuần liền đeo bám các
đại lư thu gom dầu thải, phóng viên nhận
thấy sở dĩ dầu “nguyên liệu” có nhiều
tạp chất nói trên là do thu gom từ các nhà hàng, quán
nhậu trên khắp các quận 1, 3, 5, 7, B́nh Thạnh,
Tân B́nh...
Các nhà hàng sau khi chiên, xào đồ ăn, dầu
thải được đầu bếp đổ
lẫn vào xô, chậu chờ đại lư đến
thu gom. Có nơi nhân viên bếp c̣n “tận thu”, vét
sạch bát đĩa có dính dầu, thậm chí nhặt
nhạnh cả mỡ gà, mỡ cá dư thừa trong
quá tŕnh làm đồ ăn sống... bỏ vào xô,
chậu đựng dầu thừa cho nặng hơn.
V́ thế, trong dầu “nguyên liệu” có cả thức
ăn thừa.
Mỗi ngày một nhà hàng chỉ thải khoảng vài
lít dầu, trong khi đại lư thu gom dầu mỗi
chuyến chở 6-7 can 30 lít. Để đủ
chuyến, đại lư thường 2-3 ngày mới ghé
các nhà hàng trên một cung đường thu gom một
lần. Dầu đă sử dụng, lại lẫn các
tạp chất hữu cơ, để mấy ngày
thành ra bốc mùi hôi thối.
Múc
dầu từ hố ga đổ vào thùng.
Thế nhưng, suốt một buổi sáng đeo bám
đại lư đi một loạt nhà hàng, quán nhậu
ở B́nh Thạnh và Tân B́nh thu gom dầu thải, phóng
viên nhận thấy anh này chỉ gom được 5
can, có nghĩa lượng dầu từ nguồn này
rất hạn chế. Trong khi đó, những cơ
sở chế biến dầu đen mà phóng viên thâm
nhập chế biến đến hàng tấn dầu
mỗi ngày. Vậy nguồn dầu “nguyên liệu” chính
từ đâu ra?
Nhiều ngày “mai phục” trước cổng cơ
sở chế biến dầu đen Q.D, phóng viên
thấy một đại lư mỗi ngày đều
đặn chở đến 3-4 chuyến, mỗi
chuyến 5-6 can dầu “nguyên liệu” trong đó
lẫn các loại trái cây và nông sản như cà
rốt, đậu que, khoai tây... khác với dầu
thải của nhà hàng.
Lân la làm quen với lư do “xin theo làm
nghề thu gom dầu thải”, phóng viên được
đại lư này giải thích: đó là dầu lấy
từ hố ga các nhà máy chế biến nông sản.
Cụ thể, trước khi trái cây hay hàng nông sản
đưa vào sấy sẽ được chiên sơ
bằng dầu. Mỗi ngày, một công ty cỡ
vừa vừa cũng sấy hàng chục tấn nông
sản. Lượng dầu sau khi chiên sẽ
được gom lại để bán. Ngoài ra, sau
mỗi ca công nhân đều tiến hành rửa dây
chuyền chiên sấy.
Nước rửa máy móc có lẫn
dầu chiên, và cả dầu nhớt cùng tạp
chất khác, chảy xuống một hố ga, chờ
tạp chất và cặn lắng xuống, dầu thừa
nổi lên th́ đem hớt bán cho đại lư thu gom
dầu thải. “Thế nên tụi tui gọi là dầu
hố ga”, đại lư này thật thà.
Đeo bám
Để kiểm chứng lời
kể trên, sau khi theo chân các đại lư đến
một số nhà máy chế biến nông sản, phóng
viên mượn một chiếc xe gắn máy cà tàng,
sắm thêm 3 can nhựa, vào vai người thu gom
dầu thải. Nhà máy đầu tiên mà PV tiếp
cận là A.D.L ở xă Xuân Thới Thượng, H.Hóc
Môn.
Theo thông tin phóng viên nắm được th́
mỗi tháng nhà máy này bán hàng chục tấn dầu
hố ga cho các đại lư thu gom với giá 6,5 ngàn
đồng/kg. Việc mua bán này được giám sát
chặt chẽ theo quy tŕnh: dầu thải được
công nhân múc sẵn từ hố ga ra can, ai có nhu cầu
đến giao dịch với quản lư nhà máy ở
văn pḥng và hàng sẽ có người xếp lên xe
(nếu phương tiện là ô tô), không cho khách hàng vào
nơi chứa dầu thải.
V́ vậy, dù trả giá cao hơn nhiều
nhưng quản lư nhà máy vẫn cương quyết
không cho phóng viên vào “khu cấm địa”; định
chuyển qua phương án đột nhập cũng
thất bại do luôn có hai nhân viên trực camera quan sát
24/24 khu vực sản xuất...
Thất bại ở A.D.L, PV tiếp tục gơ cửa
3 nhà máy khác, nhưng cũng đều vấp phải
sự cảnh giác cao độ. Đến công ty
thứ 5 là Lusun trên đường Nguyễn Ảnh
Thủ, H.Hóc Môn, chuyên sấy trái cây và hàng nông sản
xuất khẩu, công việc tiến triển hơn
khi bảo vệ công ty chỉ vào liên hệ với
văn pḥng qua điện thoại. “Người mua
tự múc hay nhân viên múc cho?”, chúng tôi hỏi và bảo
vệ trả lời: “Các ông mua th́ tự đi múc,
dầu thối hoắc ai dám múc cho mấy ông (?!)”.
Cận cảnh
T́m được điện
thoại của văn pḥng Công ty Lusun, phóng viên liên
hệ hỏi mua dầu thải, một giọng
nữ gặng hỏi mua giá bao nhiêu. “Tụi tui vẫn
mua một can 30 lít từ 140 - 170 ngàn đồng”, phóng
viên trả lời.
Nữ nhân viên này cho biết công ty bán kư chứ không
bán can. Sau khi thỏa thuận giá 6 ngàn đồng/kg,
nhân viên Lusun cho biết sẽ liên lạc ngay khi có
dầu.
Nhưng chờ 3 ngày sau không thấy công ty gọi
lại, phóng viên chủ động liên lạc th́
được trả lời: “Chưa có, có em sẽ
gọi”. Thấy lạ v́ ngày nào cũng có đại
lư đến công ty gom dầu thải chở ra ngoài,
phóng viên quyết định t́m cách thâm nhập.
Trong những ngày theo chân đại lư đến
cổng Lusun, thấy ngày nào cũng có một nhóm
thợ hồ khoảng 15 người vào công ty
đầu giờ sáng, phóng viên làm quen và
được một người giúp đỡ.
7 giờ 30 sáng một ngày cuối tháng 10, trong bộ
đồ lấm lem như một thợ hồ, phóng
viên cùng nhóm thợ vào công ty qua cổng phụ và nhanh
chóng t́m được hố ga chứa dầu
thải nằm ở cuối hành lang, sau một
lớp cửa nhà máy.
Hố ga trống nắp, miệng vương văi
đầy dầu, mấy chiếc thùng nhựa
để lăn lóc gần đó cùng chiếc ca
nhựa lấm lem, nước bên trong hố ga sủi
bọt ùng ục.
Khoảng 8 giờ sáng, khi phóng viên ngụy trang camera
vừa xong th́ một người đàn ông tay xách 5
chiếc can cáu bẩn đi vào, dừng lại bên
miệng hố ga. Đặt 5 chiếc can trống
không xuống, anh này quay sang dựng những chiếc
thùng nhựa lên, rồi lấy chiếc ca nhựa màu
đỏ thản nhiên múc từng ca dầu đen
nhợt lẫn với các loại rác thải từ
dưới hố ga đổ vào thùng nhựa.
Khi tất cả các thùng nhựa đầy, anh
này bắt đầu chiết dầu từ thùng qua
những chiếc can mang theo, khi chiết không quên
lấy một miếng lưới lót ở miệng
phễu để ngăn bớt rác chảy vào can.
Cứ thế, cho đến khi 5 can nhựa loại 30
lít đầy ắp dầu thải...
 
Nh́n
hố ga đựng dầu phi hành mà phát
khiếp! Hố ga
gom dầu của một công ty ở Củ Chi.
Ghi h́nh mấy ngày liên tiếp, trong vai thợ
hồ phóng viên đến bắt chuyện với
người đàn ông thu gom dầu thải. H. (tên
người đàn ông) cho biết làm nghề thu mua
dầu phế thải đă nhiều năm để
bán lại cho các cơ sở chế biến dầu
phế thải ở thành phố và Lusun là một trong
nhiều mối lấy hằng ngày của anh.
“T́m được công ty cho tự múc khó lắm,
không biết v́ sao họ không cho vào múc mà toàn múc sẵn
ra can trước. Với lại, công ty này cho tự
múc nên giá chỉ có 2 ngàn đồng/kg, tôi về
lọc rác và đổ vào phi cho lắng bớt
cặn, sau đó giao thẳng cho một cơ sở
làm hành phi, c̣n bao nhiêu bỏ mối cho cơ sở Q.D
với giá 6 ngàn đồng/kg”, H. kể.
Vừa nói chuyện, H. vừa làm công việc của
ḿnh, đến khi 5 chiếc can đầy đến
miệng th́ cũng là lúc dầu trong hố ga cạn,
bên dưới toàn nước đen x́. Cầm ca
nhựa khoắng thấy toàn nước màu đen
sền sệt bùn đất, rau rác, H. ném cái ca lên
miệng hố ga, than: “Hôm nay được ít quá”.
Phóng viên cố ư phụ H. xách các can dầu ra ngoài
để xem thực chất công ty bán dầu thải
hay cho H. tự thu gom dọn vệ sinh. Khi ra
đến gần cổng, H. xách 5 can đặt lên
chiếc bàn cân, lập tức một nữ nhân viên ra xem
trọng lượng. Tổng cộng 5 can
được 146 kg, H. thanh toán 284 ngàn đồng
(đă trừ b́) cho kế toán và được nhân
viên ở đây cấp cho tờ giấy ra cổng.
Tất cả như một quy tŕnh đă
được lập sẵn.
Theo các đại lư thu gom dầu thải, dầu
hố ga chiếm khoảng 70% lượng dầu
“nguyên liệu” của các cơ sở chế biến
dầu thải. Ngoài các loại rác hữu cơ, trong
dầu này c̣n chứa cả dầu nhớt và chất
độc hại khác khi rửa máy móc trôi xuống...
Và những chất dơ bẩn, độc hại này
vẫn hằng ngày theo một chu tŕnh chế biến
hành phi bẩn đi vào bao tử của nhiều
người!
|